X
تبلیغات
کالج کارآفرینی تیوان

دویدن با ذهن

به آواز باد گوش بسپار




فقدان، احساس خلاء و مساله ی هویت شخصیت یا شخصیت ها، در عمده ی آثار موراکامی، قابل مشاهده است.جستجو برای یافتن، رفتن و "ناکامل بودن" زندگی و دنیا، از پس زمینه های مورد علاقه ی او هستند، که نه در عمده ی آثار، اما در بیشتر رمان های قوی تر او دیده می شوند. این موضوع با نگاهی به کتاب شناسی او به راحتی قابل مشاهده است و رد پای آن را حتی در همان اولین داستان بلند او یعنی "به آواز باد گوش بسپار" هم می بینیم. از میان ویژگی هایی که بر شمرده شد، مساله ی احساس خلا، هویت و ناکامل بودن زندگی، پس زمینه ی اثر را شکل می دهند.

داستان، در چهل فصل کوتاه، روایت هجده روز از سال 1970 است، که در خلال آن، بازگویی خاطراتی از گذشته ی دورتر هم دیده می شود. جز چند فصل، که از زبان یک گوینده ی رادیو، وروایت را می شنویم، بقیه، از زبان اول شخص مفرد روایت می شوند. قصه های او با دخترهایی که در زندگی اش بوده اند، و دوستش "موش"، که تقریبا هر شب در "بار"ی همدیگر را ملاقات می کنند.

داستان بلند "به آواز باد گوش بسپار" را، بر خلاف تمامی آثاری از موراکامی که من خوانده ام، می توان تقریبا بدون پیرنگ دانست. در برخی یادداشت های فارسی، ویژگی بدون پیرنگ بودن را "سبک" موراکامی دانسته اند، در حالی که حتی کارهای پیچیده ی او نیز، نه تنها دارای پیرنگ مشخص هستند، بلکه روند سه مرحله ای کلاسیکی شامل شروع، اوج و پایان را هم در خود دارند. برای مثال، به کارهای پرحجم و پیچیده ی او مانند "کافکا در کرانه"، "سرزمین عجایب بی رحم" و "تعقیب گوسفند وحشی" نگاه کنید.

در داستان "به آواز باد گوش بسپار"، تمرین و تلاش موراکامی برای بسیاری از سبک های روایی و درون مایه های داستانی_که بعدا" پای ثابت رمان های او می شوند_ دیده می شود. در ادامه، به صورت اجمالی، برخی از این ویژگی ها برشمرده خواهد شد.

  (1)

تلاش برای چفت و بست دار کردن داستانی که از بیش از(با) چند زاویه(راوی) روایت می شود، بسیار مورد علاقه ی موراکامی ست و در کارهای حجیم او، به نوعی امضا تبدیل شده است. این تکنیک البته در این رمان، اصطلاحا خوب جا نیفتاده است. خواننده، بین فصل های مختلف، تا حدی سردرگم می شود و احتمالا نمی تواند ارتباطی بین برخی قسمت های روایت، با کلیت داستان برقرار کند. البته، حذفیات بسیار زیاد و به زعم من بیش از حد، حتما در این مورد تاثیر دارد. برخی از قسمت های داستان، بدون این که اشاره ای به چیزی که اتفاق می افتد صورت نمی گیرد، تا دست کم خواننده در حال و هوای کلی داستان قرار بگیرد. برای مثال، به یک مورد توجه کنید:

"رمان موش دو نکته داشت: اول، هیچ صحنه ی جنسی ای در کار نبود، دوم هیچ کس نمی مرد. مردها نیازی به تشویق ندارند_ به حال خودشان که رها باشند، باز هم می میرند و {....}".

باور کردنش احتمالا سخت است، اما خواننده دقیقا با همچین چیزی روبه رو می شود. از این دست کثال ها، باز هم هست متاسفانه. احتمالا بنگاه انتشاراتی و ناشر محترم، اعتقاد دارند که خواننده ها توانایی های ماوراءطبیعی دارند و می توانند ذهن نویسنده را بخوانند. اینجا این سوال مهم مطرح می شود که اگر واقعا داستانی امکان چاپ و ترجمه در کشور ما را ندارد، چرا اساسا آن را ترجمه کنیم. به نظر با این روش، کتاب کامل به چیزی دیگری تبدیل خواهد شد، و نخواندنش، از خواندنش مفیدتر است. 

(2)

خلق شخصیتی دلسرد، تنها و وازده، یکی دیگر از مشخصه های اکثر کارهای موراکامی ست(نه به این معنی که یک شخصیت تمام این ویژگی ها را الزاما" داشته باشد). از مجموعه داستان های او مانند "چاقوی شکاری"، "درخت بیدِ کور"، "کجا ممکن است پیدایش کنم" بگیرید، تا رمان های "تعقیب گوسفند وحشی" و "سوکوروتازاکی بیرنگ" و "جنوب مرز، غرب خورشید". شخصیت اصلی داستان "به آواز باد گوش بسپار"، آدمی تنها، سرد و به نوعی "بیگانه" است. زبان روایت کتاب، با جمله هایی کوتاه و دیالوگ هایی صرفه جو، به خلق این شخصیت و فضا کمک کرده است. از طرف دیگر، دوست صمیمی راوی نیز(همان "موش")، در روابط عاطفی، خانوادگی و اجتماعی اش، آدمی شکست خورده است. در این کتاب که حلقه ی اولی از یک سه گانه است، "موش" قصد دارد شهر را ترک کند و جایی بسیار دور برود. که البته، خواننده درست متوجه نمی شود که این تصمیم عملی می شود یا نه. اما در "تعقیب گوسفند وحشی"، یعنی حلقه ی سوم سه گانه، شخصیتی به نام "موش"، که می تواند همین شخصیت باشد، بعد ز شکست در رابطه اش با یک زن، به استانی پرت و دورافتاده در منطقه ی شمالی و کوهستانی ژاپن می رود(هوکایدو).

(3)

اندیشه و پس زمینه ی "ناکامل بودن زندگی" نیز، مانند بسیاری از کارهای موراکامی، در این رمان تمرین شده است. هر چند در اینجا، برخی اظهار نظرها از دهان شخضیت های داستان، خارج از کادر هستند و به لفاظی هایی می مانند که چندان در متن داستان حل نمی شوند. موراکامی، دربسیاری از داستان ها، نه تنها "ناکامل بودن" رو ویژگی و ذات هستی و زندگی می داند، بلکه آن را "درست" نیز تلقی می کند. این موضوع، در رمان های "کافکا در کرانه"، "جنوب مرز، غرب خورشید" و مجموعه داستان های "گربه های آدمخوار"، "نفر هفتم"، و "چاقوی شکاری" هم دیده می شود. اگر درست خاطرم باشد، در داستان "سرزمین عجایب بی رحم و آخر دنیا"، که یکی از بهترین نمونه کارهای او در خلق دنیایی ناکامل و روبه رو شدن شخصیت ها با این قضیه است، از زبان یکی از شخصیت ها می گوید که "در یک دنیای ناکامل"، موسیقی اصلا وجود نخواهد داشت، چرا که آنجا، ذرات هوا نمی توانند مرتعش شوند."   


..............................................

پ ن: ین یادداشت، بدش نمی آمد به پرونده ی کوچک و جمع و جوری برای موراکامی و کتاب شناسی اش تبدیل شود، که متاسفانه نشد. هم به خاطر کمبود وقت، هم دانش، هم حوصله.

نظرات (5)
نام :
ایمیل : [پنهان میماند]
وب/وبلاگ :
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
سلام
یک ماه شد که ننوشتی .
خوبی؟
دوشنبه 23 بهمن 1396 ساعت 14:36
پاسخ:
سلام.
مهرداد عزیز، بر ما چیزها رفت، ناگفتنی. ممنون از احوال پرسیت.
الان خوبم. و با قدرت برگشتم
میام و می خونمت
سلام .

هنوز اثری از موراکامی نخوندم . اما توضیحات شما کاملا با مقیاس های رمان مدرن و حتا پست مدرن همخوانی داره .
خلا و رویارویی شخصیت با این خلا و با خود ..
این که نویسنده مصرانه از چند زاویه دید و راوی برای روایت داستان خودش استفاده کنه می تونه یک هنر محسوب بشه ؟ یا این که چنانچه شما هم در مورد اثر ِ مورد نظر یادداشت گفتین باعث ابهام در دریافت اثر میشه و خوانش رو دچار لکنت می کنه؟

مضامینی که از اون ها نام بردین برای این کار و غالب کارهای این نویسنده در حال حاضر جزو مضامین پر تکرار ادبیات ِ جهانه ، خصوصا اگر نویسنده دستی از دور بر آتش فلسفه هم داشته باشه و آثار چندی از فلاسفه ی مکاتبی چون نیهلیسم و اگزیستانسیالیسم رو هم خونده باشه یا مثلا نویسنده مورد علاقه اش کافکا باشه .!
عرضم اینه مضامین برشمرده در این یادداشت نمی تونن برای شخص موراکامی امتیاز محسوب بشن مگر این که شما بگین و یا من اثری از ایشون بخونم و بفهمم که شیوه ی کاربست این مضامین توسط نویسنده خاصه و بکر .

چند روزی ست " زن در ریگ روان " رو تمام کردم . خوشحالم که ادبیات ژاپن رو با این نویسنده آغاز کروم .
غبرائی مترجم این اثر گفنه : کوبو آبه یک سرو گردن از موراکامی بالاتره
چهارشنبه 11 بهمن 1396 ساعت 14:26
پاسخ:
سلام
برای قسمت اول کامنت، یه پست نوشتم
سوال جون دار بود و منم حرفایی برای گفتن داشتم. دیگه ایم شد که شد....
خوشحال میشک اون پست رو هم بخونید و نظرتون رو بدونم.
+ کی بشه من "زن در ریگ ر.ان" رو بخونم؟؟؟ خیلی مستقام زودتر بخونمش. حتما بعد از خوندنم، راجع به این اظهار نظری که از غبرایی آوردید، نظرمو می گم.
فکر می کنم اگر امکانش باشد بهترین شکل خواندن آثار یک نویسنده، رعایت ترتیب نوشته شدن آنهاست.
در هر حال شروع خوبی برای شناخت موراکامی است. لطفا اگر شرایط مقتضی بود ادامه بده.
چهارشنبه 11 بهمن 1396 ساعت 12:50
پاسخ:
دست کم برای بررسی و تحقیق روی یک اثر یا آثار یه نویسنده، توجه کردن به کتاب شناسیش، بسیار مهمه.
ممنونم مداد عزیز. اگر شد حتما ادامه میدم.
سلام
اتفاقاً پرونده کوچک و جمع و جوری هم شده و به کار ماها که فقط یکی دو کار از موراکامی خواندیم می‌آید. ممنون.
وقتی مطلب را می‌خواندم آن نقل معروف در مورد چگونگی شکل‌گیری ایده این کتاب در ذهنم ورجه وورجه می‌کرد... همان که می‌گوید هنگام بازی بیسبال ایده این کتاب به ذهنم خطور کرد و... به عنوان اولین رمان... البته به جای خاصی نرسیدم و فقط به خلاق بودن ایشان می‌توان صحه گذاشت.
دوشنبه 9 بهمن 1396 ساعت 15:03
پاسخ:
سلام
باید از شما و همه ی دوستان بابت این همه تاخیر توی جواب دادن کامنت ها عذرخواهی کنم. ببخشید.
خوشحالم که دوستش داشتی و به کارت میاد. ممنونم
سلام
برای من که تبدیل به یک پرونده خوب برای شناخت بیشتر موراکامی و کتابهایش شد .و امیدوارم سر فرصت هم که حوصله ات سر جایش آمد باز هم بیشتر بنویسی و مارا بیشتر از این موشکافی مستفیض کنی.
یک سوال .این موراکامی در کابهایش قصه هم می گوید یا کلا در زمره آنهایی است که نصفه نیمه رها کردن داستانها را دوست دارند؟
چهارشنبه 27 دی 1396 ساعت 11:18
پاسخ:
مهرداد اول عزیز
موراکامی عمدتا قصه گوئه. و دوست داره بر این سنت هم باشه. این درسته که توو برخی از داستان هاش برخی از قضیه ها، به پایان واضحی ختم نمیشن، اما این اصلا نافی قصه گوییش نیست.
راستی تا یادم نرفته، توی وبلاگ میله پرسیده بودی برای شروع موراکامی کدوم کار رو بخونی. پیشنهاد من بهت این رمانه:"تعقیب گوسفند وحشی"